VĂN MẪU CHỌN LỌC LỚP 9

Đề: Phân tích khổ thơ sau :
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
(Hữu Thỉnh - Sang thu - Ngữ văn 9 tập 1)


BÀI LÀM

Dẫu biết rằng bốn mùa luân chuyển : hết xuân đến hạ, thu sang rồi đông tới, ta vẫn cảm thấy ngỡ ngàng khi quên đi nhịp sống sôi động hàng ngày mà lắng nghe tiếng mùa thu đi, cảm nhận những thời khắc đặc biệt. Đọc Sang thu của Hữu Thỉnh, ta được sống lại những giây phút giao mùa tinh tế đầy ý vị mà bấy lâu ta hờ hững. Đó sẽ là lúc, hồn ta rung lên những cảm nhận dung dị:

Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về

Chỉ với một bốn câu thơ ngắn, Hữu Thỉnh đã đem đến cho chúng ta những cảm nhận sâu sắc về thiên nhiên. Những tín hiệu của mùa thu với những nét phác họa tài hoa : hương ổi, gió se, sương chùng chình giản dị mà hiện lên đầy gợi cảm.

Tín hiệu đầu tiên của mùa thu là hương ổi, thứ hương thơm quê mùa, dân dã. Hương ổi không nồng nàn. Đó là thứ hương dìu dịu, nhè nhẹ. Cảm nhận được hương thơm đặc trưng của mùa thu ấy, nhà thơ còn thể hiện rất khéo cái khí thu trong lành. Nếu như mùa xuân ẩm ướt, mùa hè nóng nực, mùa đông khô hanh thì mùa thu trong mát. Tuy có chút ẩm của hơi sương nhưng khí thu lại có độ trong khiến người ta có thể cảm nhận hương thơm dịu nhẹ lan toả trong không gian.

“Phả” vốn là một động tác mạnh gợi một cái gì đó đột ngột. Thế nhưng câu thơ :
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
rất nhẹ bởi động thái “phả” ấy lại vào không gian “trong gió se” - vô hình chứ không phải hữu hình. Câu thơ ngắn mà có cả gió cả hương. Hương là hương ổi, gió là gió se. Đây là những nét riêng của mùa thu vùng đồi trung du miền Bắc. Gợi được như vậy hẳn cái tình quê của Hữu Thỉnh phải đậm đà lắm.

Câu thơ :
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
còn có cái cảm giác ngỡ ngàng, bối rối : “bỗng nhận ra”.

“Nhận ra hương ổi” giống như một sự phát hiện nhưng ở đây là phát hiện ra một mùi hương vẫn vương vấn mà bấy nay con người hờ hững. Chính vì phát hiện ra cái gần gũi xung quanh mình cho nên con người mới có cảm giác ngỡ ngàng đôi chút bối rối ấy.
Tiếp nối những tín hiệu mùa thu là hình ảnh :
Sương chùng chình qua ngõ

Một hình ảnh đầy ấn tượng ! Sương được cảm nhận như một thực thể hữu hình có sự vận động - một sự vận động chậm rãi. Từ láy “chùng chình” làm hiện hình tạo vật, làm ta như thấy một sự dùng giằng, gợi cảnh thu sống động trong tĩnh lặng, thong thả yên bình. Hình ảnh “sương chùng chình qua ngõ” cùng với hình ảnh “hương ổi phả vào trong gió se” thực là những hình ảnh mùa thu ở thôn quê êm ả. Thanh và tĩnh.

Như vậy tín hiệu mùa thu được cảm nhận bằng cả khứu giác (hương ổi), cả thị giác (sương). Những tín hiệu, bởi vậy, tạo nên ấn tượng mới mẻ với những liên tưởng mơ hồ, chập chờn không rõ nét. Phải vậy chăng mà nhà thơ, khi đã cảm nhận những nét riêng của mùa thu, vẫn còn dè dặt :
Hình như thu đã về

Giống như một sự hoài nghi : “hình như”, giống như lời tự vấn lòng. Thế nhưng thực ra là một lời thông báo - một thông báo rất nhẹ nhàng, ý vị. Không phải là một lời khẳng định, một tiếng reo vui :
Đây mùa thu tới, mùa thu tới
(Đây mùa thu tới - Xuân Diệu)

Câu thơ của Hữu Thỉnh như có chút gì thâm trầm, kín đáo rất hợp với cách nghĩ, cách nói của người quê.
Khổ thơ nhỏ nhắn chỉ với hai mươi chữ mà để lại cho ta biết bao rung động. Ta như cảm thấy một hồn quê, một tình quê đi về trong câu chữ làm lòng ta ấm áp. Hình ảnh quê hương như càng thêm gần gũi, yêu mến.

Mùa thu lặng lẽ và nhẹ nhàng. Những hình ảnh thơ cứ vương vấn mãi trong hồn. Có một cái gì thật êm, dịu dàng toát lên từ đoạn thơ ngắn ấy. Quả thực ta thấy lòng thanh thản vô cùng mà lại vô cùng nôn nao nhớ đến những miền quê xa vắng trong nắng thu khi đọc mấy câu thơ của Hữu Thỉnh.
Bài viết thật bổ ích, bạn hãy bấm thích và chia sẻ bài viết này cho bạn bè cùng xem nào

Các bài viết liên quan: